Φεβρουάριος

Τον μήνα Φεβρουάριο θα ασχοληθούμε στο μεγαλύτερο μέρος του με την μορφολογία του βουνού της Πάρνηθας ( γεωμορφολογία ,σχήματα ,μέγεθος,ρεματιές ,ποτάμια ,έδαφος ,διάβρωση,σπήλαια ) .
Επίσης με τις διακυμάνσεις της ζωής στις τρεις ζώνες του και στις τέσσερις εποχές.

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ

H Πάρνηθα διαθέτει συνολικά 16 κορυφές που υπερβαίνουν τα 1.000 μέτρα και 43 τα 700. Η ψηλότερη κορυφή της ονομάζεται Καραμπόλα με υψόμετρο 1413m. Άλλες κορυφές είναι το Όρνιο (1350 μ.), το Αβγό (1201 μ.), η Κυρά (1160 μ.), το Πλατοβούνι (1163 μ.), ο Αέρας (1126 μ.), το Μαυροβούνι (1091 μ.), το Ξεροβούνι (1121 μ.) και το Φλαμπούρι (1158 μ.).

Διαθέτει φαράγγια με σπουδαιότερο εκείνο του Κελάδωνα στη δυτική Πάρνηθα μήκους 2,5 χλμ και χαράδρες, όπως της Χούνης στην είσοδο του Εθνικού Δρυμού και πολλά ρέματα. Τα πετρώματα της Πάρνηθας είναι ιζηματογενή που σχηματίστηκαν στην παλαιοζωική, μεσοζωική και καινοζωική εποχή. Η κυριαρχία του ασβεστόλιθου που είναι υδατοδιαπερατός σε συνδυασμό με το έντονο ανάγλυφο του βουνού είχε ως αποτέλεσμα τη δημιουργία πολλών σπηλαίων με σπουδαιότερο εκείνο του Πανός στο φαράγγι του Κελάδωνα, καθώς και βάραθρα όπως του Κεραμιδιού, του Ταμιλθιού, της Γκούρας στη δυτική Πάρνηθα, της Δεκέλειας στην ανατολική Πάρνηθα κ.ά. 

Η Πάρνηθα διαθέτει επίσης πολλές πηγές, με κυριότερες τις πηγές της Kιθάρας (οι οποίες σχηματίζουν την λίμνη Κιθάρα) στην Ανατολική Πάρνηθα και της Γκούρας στη Δυτική Πάρνηθα. Από άποψη κλιματολογικών συνθηκών η Πάρνηθα διαφέρει από τα υπόλοιπα βουνά της Αττικής: έχει 700mm. ετήσιο ύψος βροχής, 110 βροχερές ημέρες, 22 ημέρες χιονόπτωσης, με τον παγετό και την ομίχλη να αποτελούν συχνότατα φαινόμενα. Το κλίμα της θεωρείται εξαιρετικά υγιεινό και γι' αυτό λειτουργούσε εκεί από το 1914 Σανατόριο, στο κτίριο του σημερινού «Ξενία"

Πηγή αυτής της όμορφης φωτογραφίας είναι το blog http://aqua-aquamarine.blogspot.com/2009/03/post-blog-gallery.html

πηγή: Βικιπαίδεια

Λύκε ,λύκε είσαι εδώ ;

Στην Πάρνηθα, από τα διαθέσιμα ιστορικά στοιχεία και από προηγούμενες έρευνες προκύπτει ότι τόσο στο απώτερο, όσο και στο πρόσφατο παρελθόν υπήρχαν τα περισσότερα από τα μεγάλα θηλαστικά της χώρας, όπως η καφετιά αρκούδα (Ursus arctus, υπήρχε μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα), ο γκρίζος λύκος (Canis lupus, χάθηκε γύρω στα 1940-50), ο λύγκας (Lynx lynx, υπήρχε ως και τον περασμένο αιώνα, αλλά σήμερα έχει χαθεί από όλη την Ελλάδα). Υπήρχαν επίσης ο αγριόγατος (Felix sylvestris) και τα μεγάλα φυτοφάγα όπως το αγριογούρουνο (Sus scrofa) και το ζαρκάδι (Capreolus capreolus), τα οποία εξαφανίστηκαν από την Αττική στις αρχές του 20ου αιώνα.

Σήμερα τα είδη αυτά δεν υπάρχουν στην Πάρνηθα, γιατί με τις έντονες ανθρωπογενείς επεμβάσεις αναγκάστηκαν να μετακινηθούν πολύ βορειότερα (Πίνδος, Β. Ελλάδα). Παρά την εξαφάνιση όμως των ειδών αυτών από την περιοχή, η Πάρνηθα με την σημαντική έκτασή της, την πλούσια χλωρίδα της, τα υψηλά δάση της, το πολυποίκιλο ανάγλυφό της και την υψηλή προστασία που απολαμβάνει ως Εθνικός Δρυμός, Καταφύγιο Θηραμάτων, Ειδική Περιοχή Προστασίας για τα Πουλιά (SPA) και περιοχή του Δικτύου «ΦΥΣΗ 2000», προσφέρει πολύ καλές συνθήκες για την ανάπτυξη της άγριας πανίδας.
(Πηγή :http://www.parnitha-np.gr/index_panida.htm )
Η συμμαθήτριά μας η Σταυρούλα ετοίμασε μια εξαιρετική παρουσίαση  για τον Λύγκα

Λύγκας

και ο συμμαθητής μας ο Αργύρης έφερε μια εργασία για την αρκούδα

Η αρκούδα

Μη σε μπερδεύει το λούτρινο αρκουδάκι που είχες μικρός : η αρκούδα είναι ζώο απρόβλεπτο και τα ρωμαλέα πόδια της με τα δυνατά νύχια την κάνουν
επικίνδυνο εχθρό. Τον περισσότερο καιρό τρώει σχεδόν
αποκλειστικά φυτά , μανιτάρια, και έντομα. Φυσικά τρελαίνεται για το μέλι και, πού και πού , δε λέει όχι στα ψάρια . Καθώς πλησιάζει ο χειμώνας , ετοιμάζει μια άνετη φωλιά για τη χειμερία νάρκη της . Από τα πρώτα
χρόνια και ολόκληρο το χειμώνα κοιμάται βαθιά και όλες οι λειτουργίες στον οργανισμό της επιβραδύνονται , ακόμα και οι χτύποι της καρδιάς ή η αναπνοή της . Αυτό , όμως , δεν την εμποδίζει να αντιλαμβάνεται πιθανούς κινδύνους . Επιπλέον , κατά τη διάρκεια της χειμερίας νάρκης , η θηλυκιά γεννά μέσα στη φωλιά 1 έως 3 μικρά, που δε ζυγίζουν περισσότερο από μία φράπα . Η αρκούδα είναι πολύ προσεκτική και αυστηρή μητέρα δε διστάζει να χτυπήσει στα οπίσθια τα αρκουδάκια της αν απομακρυνθούν πολύ από αυτήν.
Στην πατρίδα μας συναντάμε την καστανή αρκούδα. Παλιότερα ζούσε σε όλη σχεδόν την ηπειρωτική χώρα
αλλά σήμερα θα τη δούμε μόνο στα όρη της Πίνδου και της Ροδόπης .

(πηγή παρέα με τα ζώα – εκδόσεις σαββάλα)

Ορνιθοπανίδα της Πάρνηθας

Η ορνιθοπανίδα της περιοχής περιλαμβάνει 132 από τα συνολικά 407 είδη πουλιών, λ.χ. χρυσαετοί, γεράκια, πετροπέρδικες, μπούφοι, τσαλαπετεινοί, δρυοκολάπτες, κορυδαλλοί. Ανάμεσά τους το ξεφτέρι,ο γκιώνης ,το σαϊνι ,η καρδερίνα και ο τσαλαπετεινός .

Μεγάλοι είναι και οι πληθυσμοί της πέρδικας ,που περπατά καμαρωτή στους θαμνότοπους ,ενώ πολύ σπάνιες είναι οι εμφανίσεις του χρυσαετού ,του φιδαετού και του όρνιου στα απόκρημνα βράχια και τις χαράδρες της Πάρνηθας.(πηγή wwf)

Οι όμορφες εικονογραφήσεις των πουλιών με τις πληροφορίες τους προέρχονται από το βιβλιαράκι "Το πρώτο μου βιβλίο για τα πουλιά " έκδοση της Ελληνικής Ορνιθολογικής Εταιρείας και του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων. (2005)

Επίσης ο συμμαθητής μας ο Αργύρης έφερε πρόσθετες πληροφορίες για το γεράκι:

Το Γεράκι  είναι αρπαχτικό ημερόβιο πουλί της οικογένειας των ιερακιδών. Με την γενική ονομασία Γεράκι εννοείται οποιοδήποτε από τα είδη του αρπακτικού ημερόβιου πτηνού του γένους Falcο. Η λέξη προέρχεται από τη Λατινική falco, σχετική με την επίσης Λατινική falx (<<δρεπάνι>>), εξαιτίας του σχήματος των φτερών αυτού του πτηνού.
Τα ενήλικα γεράκια διαθέτουν λεπτά δρεπανοειδή φτερά, που τα βοηθούν να πετούν με υψηλή ταχύτητα και να αλλάζουν γοργά ταχύτητα. Τα νεότερα γεράκια, στα πρώτα χρόνια της πτήσης τους, έχουν μακρύτερο φτέρωμα, για να εξυπηρετούνται γενικότερες ανάγκες πτήσης ενός αρπακτικού. Με αυτόν τον εξοπλισμό μαθαίνουν τις βασικές δεξιότητες της πτήσης για να γίνουν αποτελεσματικοί και εξαίρετοι κυνηγοί στη φάση της ενηλικίωσης

Με το λατινικό του όνομα φέρεται ιδιαίτερος τύπος μαχητικών αεροσκαφών (falcon), καθώς και πολλά πολεμικά πλοία διαφόρων χωρών μεταξύ των οποίων και της Ελλάδας. Με την ονομασία "γερακονήσι" αποδίδεται στην ελληνική γλώσσα η βραχονησίδα Φαλκονέρα. Επίσης το όνομα Falcon είναι ένα από τα προσφιλή ονόματα και ναυπηγικός τύπος ταχυπλόων θαλαμηγών.

(πηγή: Βικιπαίδεια)

Άλλα θηλαστικά στην Πάρνηθα

 Αλεπού
Η αλεπού εξωτερικά μοιάζει λίγο με τον σκύλο, αλλά η ουρά της είναι πολύ πιο φουντωτή και το τρίχωμά της πιο πυκνό, ενώ και το ρύγχος της πιο μακρόστενο. Το μεγαλύτερο είδος είναι η κόκκινη αλεπού, η οποία φτάνει σε μήκος έως και τα 90 εκατοστά και ζυγίζει 7 - 10 κιλά. Το εντυπωσιακό είναι ότι η ουρά της φτάνει σε μήκος έως και τα 60 εκατοστά, δηλαδή είναι αρκετά μεγάλη συγκριτικά με το σώμα της. Στα περισσότερα είδη, τα πόδια της είναι κοντά και λεπτά και έτσι η ουρά της χρησιμεύει και σαν μέσο ισορροπίας.

Οι πληθυσμοί της αλεπούς  στην Πάρνηθα παρουσιάζουν συνεχώς αυξητικές τάσεις. Ειδικά μετά την ίδρυση του δρυμού και την απαγόρευση του κυνηγιού, οι πληθυσμοί της αλεπούς ανεβαίνουν συνεχώς. Επίσης με την άφθονη τροφή που έχει στη διάθεσή της από τις δεκάδες ταβέρνες που λειτουργούν στα όρια του δρυμού και από τα σκουπίδια που αφήνουν οι επισκέπτες στην Πάρνηθα, καθώς και από το γεγονός ότι η αλεπού στην Πάρνηθα δεν έχει φυσικούς εχθρούς. H συμμαθήτριά μας η Αναστασία Γ. δημιούργησε μια ακόμα όμορφη παρουσίαση με power point για την αλεπού.

anastasia G. alepou

Κρι - κρι
 Ο κρητικός αίγαγρος έχει εισαχθεί στην Πάρνηθα από το 1961.Ζει και αναπαράγεται φυσιολογικά στο βουνό και θεωρείται ότι έχει δημιουργήσει υγιείς πληθυσμούς στον εθνικό Δρυμό.

 

κρι - κρι στην Πάρνηθα

Πηγή : http://www.parnitha-np.gr/thilastika_new.htm

Ασβός
 Οι ασβοί είναι ζώα με μικρό μέγεθος που η γούνα τους είναι κυρίως μαύρη με άσπρη, είναι μικρά και δεν ξεπερνούν τα τριάντα εκατοστά. Σαν όπλο τους έχουν την αποβολή εκκρίσεων με άσχημη μυρωδιά που απομακρύνει τον εχθρό τους. Γεννιέται στις αρχές τις άνοιξης και σε έξι μήνες από τη γέννησή του, ζει πλέον μόνος του. Η φωλιά του ασβού αποτελείται από άχυρο. Μένει μέσα σε αυτή κατά όλη τη διάρκεια της μέρας, σαν νυχτόβιο ζώο που είναι, ενώ σε όλη του τη ζωή έχει ένα μόνο σύντροφο, με τον οποίο ζούνε μαζί στην ίδια φωλιά.

Πηγή: (περιοδικό Ερευνητές τεύχος 112 )

Ο συμμαθητής μας ο Στράτος έφερε μια όμορφη παρουσίαση για τον σκίουρο:

Το χρώμα του σκίουρου διαφέρει . Το πιο γνωστό χαρακτηριστικό του σκίουρου είναι η μακριά φουντωτή ουρά, που σε μερικά είδη έχει μήκος περίπου ίδιο του κορμιού του. Τα πισινά του πόδια είναι σχετικά μεγάλα και το ζωάκι μπορεί άνετα να κάθεται πάνω τους με τα μικρά μπροστινά να κρατάνε καρπό ή άλλο αντικείμενο. Τα μπροστινά όσο και τα πισινά πόδια εξοπλίζονται με μικρά αλλά δυνατά νύχια κατάλληλα για σκάψιμο στο έδαφος και σκαρφάλωμα σε δέντρα.
 Το χρώμα διαφέρει ανάλογα με το είδος, με τα πιο συνηθισμένα χρώματα το μαύρο, το κόκκινο, το γκρίζο και το καφέ στην πλάτη και το λευκό στην κοιλιά. Οι σκίουροι έχουν διπλό τρίχωμα, το εσωτερικό είναι πυκνό κι απαλό στην αφή, ενώ το εξωτερικό αποτελείται από μακριές σκληρές τρίχες.
Ο σκίουρος έχει αμυγδαλωτά σκούρα προεξέχοντα μάτια, σχετικά μεγάλα για το μέγεθος του κεφαλιού του, με αρκετή απόσταση μεταξύ τους. Τα τριγωνικά του αυτιά είναι στητά και σε μερικά είδη έχουν τούφες στην κορυφή τους. Το ρύγχος του είναι μικρό και λήγει σε στρογγυλή μύτη.
Οι μεγαλύτεροι σκίουροι, οι μαρμότες, φτάνουν μέχρι 8 κιλά, ενώ οι μικρότεροι, που βρίσκονται στη δυτική Αφρική, έχουν βάρος μόλις 15 γραμμάρια.
Το μέγεθός του σκίουρου ποικίλλει από το μέγεθος του ποντικού έως το μέγεθος της γάτας. Έχουν λεπτό σώμα, μακριά φουντωτή ουρά και το τρίχωμά του είναι πυκνό και γυαλιστερό. Τρέφονται με καρπούς, σπόρους, τρυφερά βλαστάρια και φύλλα. Ιδιαίτερα αγαπούν τα αυγά και τα μικρά των πτηνών. Αποθηκεύουν τους καρπούς και τους σπόρους μέσα στις τρύπες των δένδρων για να τους τρώνε το χειμώνα.
Γεννούν δύο φορές το χρόνο από 3 - 7 μικρά κάθε φορά. Οι σκίουροι εξημερώνονται σχετικά εύκολα. Ο σκίουρος που ζει στην πατρίδα μας, κυρίως στα δάση της Μακεδονίας και της Θράκης,  έχει χρώμα βαθύ κόκκινο στη ράχη και άσπρο στην κοιλιά, ενώ το μέγεθός του δεν ξεπερνά τα 50 εκατοστά.

   

Το κόκκινο ελάφι της Πάρνηθας

Κόκκινο Ελάφι (Cervus elaphus)
Κάποτε ζούσε σε ολόκληρη σχεδόν την ηπειρωτική Ελλάδα. Μέσα σε λίγες δεκαετίες οι πληθυσμοί του συρρικνώθηκαν σε τέτοιο βαθμό ώστε το είδος βρέθηκε στην κατηγορία των «Κινδυνεύοντων» ζώων της χώρας (Το Κόκκινο Βιβλίο των Απειλούμενων Σπονδυλόζωων της Ελλάδας, 1992).

Στα τέλη του 20ου αιώνα τα ελάφια περιορίστηκαν στην χερσόνησο της Σιθωνίας, στην ορεινή περιοχή της Ροδόπης και στην Πάρνηθα. Μικροί αριθμοί φυλάσσονταν επίσης σε λίγα εκτροφεία. Σήμερα ο πληθυσμός της Σιθωνίας εξαφανίστηκε. Ο προστατευμένος πληθυσμός της Πάρνηθας φαίνεται πλέον ότι είναι ο πιο ακμαίος της χώρας. Είναι βέβαιο ότι στο βουνό υπήρχαν ελάφια κατά τους ιστορικούς χρόνους έως και τις αρχές του 20ου αιώνα όταν άρχισαν να γίνονται κάποιες εισαγωγές ελαφιών από άλλες χώρες.

(Πηγή:WWF, επίσης στο ίδιο σύνδεσμο μπορούμε να ακούσουμε  ήχους ελαφιών  : http://www.wwf.gr/index.php?option=com_content&view=category&layout=blog&id=138&Itemid=67

το κόκκινο ελάφι της Πάρνηθας.

Ο συμμαθητής μας Ανάργυρος Α. ,έφερε επιπλέον πληροφορίες  για τα ελάφια:

Τα ελάφια 

(Οι πρωταθλητές του δάσους)

   Τα ελάφια ,τα ονομάζουμε έτσι χάρη στα λεπτά και ευλύγιστα πόδια τους .Συνήθως μας ξεγελούν τα πόδια τους ,αλλά μπορούν να τρέξουν μέχρι και 60 χιλιόμετρα την ώρα και να πηδήξουν οκτώ μέτρα ψηλά.Με την γρηγοράδα τους αλλά και με την εξαιρετική ακοή τους καταφέρνουν να ξεφεύγουν από τους κυνηγούς τους .(λύκοι  ,αλεπούδες κ.λ.π)

   Συνήθως τα αρσενικά είναι πιο μεγαλόσωμα από τα θηλυκά .Επίσης χαρακτηρίζονται από τα μεγαλοπρεπή κέρατά τους και σχηματίζουν ξεχωριστές αγέλες από αυτές των θηλυκών .Το τρίχωμά τους είναι κοντό και λεπτό και το χρώμα τους είναι γκριζωπό το φθινόπωρο και κόκκινο - καφετί το καλοκαίρι.

 το Κόκκινο ελάφι  (Cervus elaphus) είναι το μεγαλύτερο θηλαστικό της Πάρνηθας , για το οποίο υπολογίζεται ότι υπάρχουν πάνω από 400 άτομα. Tα πανέμορφα αυτά θηλαστικά απαντώνται σε όλη την έκταση του Δρυμού. Τον χειμώνα κατεβαίνουν στα χαμηλά για αναζήτηση τροφής. Το φθινόπωρο, που είναι η περίοδος αναπαραγωγής τους συγκεντρώνονται στα λιβάδια και είναι συχνό το θέαμα δύο αρσενικών που παλεύουν με τα κέρατά τους για την εύνοια ενός θηλυκού. Το θηλυκό ελάφι δεν έχει κέρατα και την άνοιξη γεννάει συνήθως ένα μικρό. Και ξέρετε πιο είναι το πιο περίεργο από όλα; Τα κέρατα στα αρσενικά ελάφια πέφτουν και κάθε χρόνο φυτρώνουν νέα.

(πηγή :kidspaideia)

Την όμορφη φωτογραφία με το ελάφι και από πίσω να φαίνεται το Λεκανοπέδιο της Αθήνας μας την έφερε η συμμαθήτριά μας η Ευαγγελία.